این نه منم

جواهری كه رايگان از دستش می‌دهيم

kahriz — Tue, 27 May 2008 14:59:18 GMT

درباره‌ی اوقات فراغت

جواهری

كه رايگان از دستش می‌دهيم

در تازه‌ترين شماره‌ از دو هفته‌نامه‌ی رشد معلم (نيمه‌ی اول خرداد 1387- پی‌درپی226)، نظر برخی از دوستان و همكاران درباره‌‌‌ی اوقات فراغت خواسته شده است. اين يادداشت را در اجابت لطف همكاران خودم در رشد معلم نوشته‌ام كه اكنون پس از انتشار نشريه، آن را در معرض داوری شما عزيزان نيز قرار می‌دهم. خوش‌حال می‌شوم از ديدگاه شما نيز در اين موضوع آگاهی پيدا كنم.

اجازه بدهيد پيش از پاسخ به پرسش شما، سؤالی بپرسم. آيا مدرسه و كتاب‌های درسی ما به همه‌ی نيازهای يك شهروند، كه مسير رشد را می‌پيمايد، پاسخ كافی و شايسته می‌دهد؟

گمان می‌كنم جواب همه‌ی ما به اين پرسش روشن است. دانش‌آموزی كه از مقطع متوسطه فارغ‌التحصيل می‌شود، می‌بايد بتواند به عنوان يك شهروند بالغ مسئوليت‌های خود را بپذيرد و دست كم گليم خود را از آب بيرون بكشد. اين دانش‌آموز به هر دليلی ممكن است به دانشگاه نرودو چه بسا يك‌راست برود دنبال كار و زندگی‌. در اين صورت چرا نبايد از فرصت‌های چشم‌گيری كه هر سال در اختيار ماست، و چيزی نزديك به يك سوم سال می‌‌شود، در تربيت يك شهروند مسئول و آگاه و مستقل استفاده برد؟

من به واقع نمی‌دانم چرا آموزش و پرورش ما اين زمان بزرگ را به اين آسانی از دست می‌دهد. شايد لازم نباشد در طول تعطيلات با تمام ظرفيت كار كند، اما قطعاً می‌تواند برای غنی‌ كردن اين وقت گران‌قيمت، كارهای مهمی را شكل دهد. انجام بخشی از كارهای مفيد و لازم ممكن است نياز به هماهنگی‌های كلان با سازمان‌ها و نهادهای ديگر داشته باشد كه البته شدنی است؛ اما برخی از كارها با هماهنگی‌های كوچك و در حد و اندازه‌های شهر يا استان هم قابل اجراست كه يك معلم علاقه‌مند و دل‌سوز حتی می‌تواند بانی آن شود. برای انجام برخی، حتی نياز به هماهنگی هم نيست و كافی‌ است معلمی، با راهنمايی‌‌های مناسبی كه به شاگردی می‌كند، احياناً از نگرانی‌ها و دلهره‌های سه، چهارماهه‌ی خانواده‌ها به ميزان قابل توجهی بكاهد و به رشد شاگردانش كه نتيجه‌ی زحمت‌های انصافاً طاقت فرسا و شبانه‌روزی خودش هم است، ياری برساند و آن‌ها را در گرداب بی‌برنامگی تابستان رها نكند.

به احتمال فراوان هيچ يك از مسئولان نهادهای شهری و كشوری، خواننده‌ی اين مطلب نيستند. از اين رو بعد از آن مقدمه‌ی ناگزير، لاجرم پيشنهادهايم را با همكاران خودم در ميان می‌گذارم. می‌دانم اين پيشنهادها چه بسا در بدو امر آرمانی به نظر خواهد آمد، اما شنيده‌ام و ديده‌ام كه برخی از همكارانم، از اين دست كارها، فراوان كرده‌اند.

فرصتی مغتنم برای آموزش‌های داوطلبانه

تابستان بهترين فرصت برای آموزش‌های غير رسمی و داوطلبانه است. می‌توان بچه‌ها را بر حسب علاقه‌هايی كه دارند به سمت فعاليت‌های جاری در شهر هدايت كرد. ممكن است شهرداری نشست‌هايی را برای آشنايی شهروندان با مسايل محيط زيست يا حتی آموزش گل‌كاری يا مراقبت از درختان و جانوران يا حيوانات شهر برگزار كند. بديهی است می‌توان برخی از بچه‌ها را به اين نشست‌ها دعوت كرد.

در طول سال سازمان‌ها و نهادهای زيادی برای جذب و آموزش بچه‌ها به مدرسه‌ها رومی‌آورند. می‌توان پيشنهاد داد كه اين سازمان‌ها برنامه‌هايشان را به تابستان موكول كنند. بچه‌ها می‌توانند بر حسب علاقه، به جمعيت هلال احمر، آتش‌نشانی، بسيج يا پليس معرفی شوند. ممكن است مدرسه بتواند با خانه‌ی بهداشت محله يك برنامه‌ی مشترك برای آموزش‌های بهداشتی بچه‌ها بگذارد. يا ممكن است بتوان از امكانات تربيت بدنی شهر استفاده‌ی بيش‌تری برد.

شايد بتوان با ادارات فرهنگ و ارشاد، شهرداری‌ها، مساجد، كتاب‌خانه‌ها، حوزه‌های هنری و ديگر مراكز، كلاس‌های مشتركی را برای آموزش مهارت‌های زندگی، تقويت خلاقيت و مهارت تفكر، تقويت مهارت‌های نوشتن، آموزش قرائت و فهم قرآن، آموزش اخلاق و احكام، استفاده از رايانه و نرم‌افزار، كلاس‌های خياطی، فعاليت‌های هنری، حقوق و تكاليف شهروندی، مديريت زمان و حتی نشست‌های كتاب‌خوانی جمعی در خود مدارس يا اين مراكز برگزار كرد.

تابستان بهترين فرصت برای خواندن كتاب است. يك معلم علاقه‌مند می‌تواند با دادن سير مطالعاتی به بچه‌ها رغبت آن‌ها را به مطالعه افزايش دهد. می‌تواند نشانی كتاب‌خانه يا كتاب‌خانه‌ها يا حتی كتاب‌فروشی‌های معتبر شهر را به آن‌ها بدهد تا در صورت تمايل از آن‌ها كتاب بگيرند.

حتی می‌توان بازی‌های مناسبی را به بچه‌ها آموزش داد كه در تنهايی يا به شكل گروهی به‌ آن مشغول شوند.

به علاوه، تابستان فرصت خوبی برای جبران مشكلات درسی بچه‌ها هم هست. اگر مشكلی در آموزش‌های رسمی وجود دارد و دانش آموز، آن را تا انتهای سال تحصيلی هم‌چنان بر دوش كشيده و با خود آورده است، زمان مناسبی است تا بر زمينش نهد و با آمادگی بيش‌تری پا به پايه‌ی بالاتر بگذارد.

یك ساعتش را به تغییر بیندیشیم

kahriz — Wed, 12 Mar 2008 10:09:18 GMT

اگر تنها دو ساعت وقت داشته باشيم

یك ساعتش را به تغییر بیندیشیم

چندی پیش سردبیر محترم مجله‌ی رشد آموزش ابتدایی جناب آقای مرتضی مجدفر، گفت تصمیم دارد برای مجله‌ی ویژه‌ی اسفند، موضوعی را به اقتراح بگذارد و نظر تعدادی از دوستان را در این باره جویا شود. موضوع از این قرار بود: معلمی را تصور كنید كه وقت سر خاراندن ندارد. او یك روز دو ساعت وقت پیدا می‌كند. شما پیشنهاد می‌كنید از این فرصت کوتاه به دست آمده چگونه استفاده كند. البته استحضار دارید كه به واقع دغدغه‌ی آقای مجدفر و پرسش حقیقی او از ضروری‌ترین و در عین فوری‌ترین چیزی است كه به درد یك معلم می‌خورد و می‌تواند به او كمك كند. این پرسش و ده‌ها پاسخی كه به آن داده شد، در مجله‌ی شماره‌ی 6 رشد آموزش ابتدایی (اسفند 1386، پی‌درپی ) به چاپ رسیده است. با تشكر از جناب مجدفر، این یادداشت را در این وبلاگ می‌آورم.

وقتی كه سردبیر محترم رشد آموزش ابتدایی موضوع این شماره از مجلّه را به من گفت، بلافاصله یاد كتاب ارتباط شناسی[1]، نوشته‌ی دكتر مهدی محسنیان راد افتادم كه به زعم من می‌تواند در اصلاح نگرش هر معلمی معجزه كند. بعد یاد یك وبگاه اینترنتی افتادم كه صدها و بلكه هزاران طرح درس در آن آورده شده است و نكات بسیار ارزنده‌ای درباره‌ی آموزش دارد كه دغدغه‌ی هر معلمی است.[2]

اما كمی كه بیش‌تر با موضوع كلنجار رفتم، با خودم فكر كردم در مسیر دست‌یابی به هر یك از این دو چیز، ممكن است مانعی پیش بیاید. ممكن است كتاب‌خانه‌ها یا كتاب‌فروشی‌های منطقه‌ی مسكونی ما به هر دلیلی این كتاب را نداشته باشند یا در آن دو ساعتی كه ما وقت داریم، برق و تلفن منزل یا مدرسه‌ قطع شده باشد. از این رو، به فكر پیشنهاد معجزه‌گر دیگری افتادم كه دور از جان شما، هیچ چیز، جز مرگ نمی‌تواند بر سر راه آن مانع بیافریند و آن اندیشیدن به تغییر است.

اندیشیدن امكانی است كه همه‌ی ما از آن برخورداریم. این نعمت خدادادی جزء سرمایه‌های ارزشمند و همراه هر آدمی است و لازم نیست برای استفاده از آن جایی رفت. قطع برق و تلفن هم نمی‌تواند خللی در استفاده از آن پدید آورد. من پیشنهاد می‌كنم نیمی از این دو ساعت را به گذشته و مسیری كه همیشه طی و به آن عادت كرده‌ایم، بیندیشیم و نیمی را به تغییر و اصلاح روش‌هایی كه می‌پنداریم تا كنون نتیجه‌ی لازم را، چنان‌كه باید و شاید، از آن‌ها نگرفته‌ایم. در این دو ساعت، حتی اگر تنها به یك تغییر برسیم، غنیمت است.

خودمان را ملزم كنیم دست كم یك تغییر در روش‌های قدیمی‌مان بدهیم. تغییر حتی اگر از جنس اصلاح نباشد (و چرا نباشد؟)، خالی از لطف نیست. كم‌ترین خاصیت آن ایجاد حس نوشوندگی در ماست و این‌كه احساس كنیم راكد نیستیم، جریان داریم.

ما امام معصوم نیستیم؛ از این رو طبعاً می‌توانیم از خودمان انتظار داشته باشیم كه بتوانیم در مسیر بهتر شدن گامی برداریم. حتی امام معصوم علیه‌السلام هم گاهی بر حسب نیاز مخاطب و اقتضای زمان، تغییراتی در روش‌هایش می‌داد.

می‌دانم كسی كه پس‌اندازی و اندوخته‌ای ندارد، لاجرم نمی‌تواند چیزی بخرد. بدون مطالعه و جست‌وجو رسیدن به یافته‌های نو و راه‌گشا و مفید آسان نیست؛ اما در نبود آن‌ها، همین اندیشیدن خشك و خالی هم می‌تواند نقش لنگه كفشی را بازی كند كه در بیابانش می‌یابیم.

مجله‌ی رشد آموزش ابتدايی‌ را در اين‌جا بخوانيد. فايل پی‌دی‌اف پرونده‌ی مذکور هم در اين‌جا قرار دارد.

1 . اين كتاب را انتشارت سروش منتشر كرده است.

2. در اين نشانی: http://www.standards.dfes.gov.uk

من و بزرگواری دكتر سيد جعفر شهيدی

kahriz — Mon, 14 Jan 2008 00:20:18 GMT

من و بزرگواری دكتر سيد جعفر شهيدی

امروز عصر وقتی برای دیدن خبرهای مهم روز سراغ خبرگزاری‌‌ها رفتم، به محض اين‌كه صفحه را كه باز كردم، قلبم توی سینه كمی فشرد. خبر اول، خبر درگذشت حضرت آیت‌الله حاج احمد مجتهدی بود و به فاصله‌ی اندكی از آن خبر درگذشت دكتر سید جعفر شهیدی.

جوان‌تر كه بودم، یعنی سال‌هایی كه یك دانش‌آموز دبیرستانی بودم، برای دیدن دوستان قدیم، چند بار به حوزه‌ی علمیه‌ی حاج آقا مجتهدی رفته بودم. حوزه‌ی كوچكی است در نزدیكی میدان قیام تهران. آن موقع هم وصف اخلاقش را بسيار می‌شنیدم. شاید خیلی از طلبه‌های آن حوزه، به عشق نام و آوازه‌ی او در اخلاق بود كه این حوزه‌ی كوچك را برای تحصیل انتخاب می‌كردند.

البته مرگ چنین انسان‌‌هایی تأسفی ندارد. گرچه به تعبير آقای سيد محمد خاتمی، با فرو مردن ستاره‌های درخشان آسمان فضيلت و دانايی، تاريكی را بيش‌تر می‌فهميم. اگر زاويه‌ی نگاهمان را عوض كنيم، و از دريچه‌ی چشم آ‌ن‌ها به ماجرا نگاه كنيم، آنان مصداق كسانی هستند كه از عمرشان كمال استفاده را بردند و متعهدانه به وظیفه‌ای كه خداوند به دوششان گذاشته است، عمل كردند. خداوند روح هر دو را غرق و قرین رحمت واسعه‌ی خود گرداند.

و اما با دكتر جعفر شهیدی رابطه‌ی روحی دیگری داشتم. هیچ‌وقت دست‌هایش را در دستانم نگرفتم، اما هر جا كه پای صحبت‌هایش می‌نشستم یا نوشته‌هایش را می‌خواندم و یا حتی نامش را می‌شنیدم، بی‌اختیار دیداری با خیالش در درونم اتفاق می‌افتاد و خاطره‌ای كه از او داشتم، در ذهنم جان می‌گرفت و تازه می‌شد.

این خاطره را هر جا كه اسمی از او به میان آمده، برای دوستانم تعریف كرده‌ام. حالا به پاس‌داشت یادش آن را برای شما هم تعریف می‌كنم. خاطره‌ای كه تصویری روشن و گویا از بزرگواری و اخلاق نازنین آن مرد بزرگ است. اين خاطره را در ادامه‌ی مطلب بخوانيد.

آثار استاد سيد جعفر شهيدی در يك نگاه

شهرزاد وبگاهش را راه انداخت

kahriz — Sat, 12 Jan 2008 17:09:18 GMT

وبگاه مجله‌ی شهرزاد عصر روز دوشنبه ۱۰ دی ماه جاری، با حضور گروهی از نويسندگان و چهره‌های فرهنگی كشور آغاز به كار كرد.

در اين وبگاه امكاناتی مانند ايجاد وبلاگ، اتاق‌های گفت‌وگو، فروشگاه آنلاين، مشاوره و ... در نظر گرفته شده است.

شهرزاد كلوپ خود را يك پايگاه تخصصی براي پدران، مادران و مربيان كودكان و نوجوانان می‌داند.

گرافيگ در مطبوعات كودك و نوجوان ايران

kahriz — Sat, 12 Jan 2008 15:00:18 GMT

گرافيگ در مطبوعات كودك و نوجوان ايران

حدود يك سال پيش يكی از دانشجويان رشته‌ی گرافيك، برای انجام پژوهشی درباره‌ی وضعيت گرافيكی نشريات كودك پرسش‌نامه‌ای را هم به من داد و قرار شد بعداً به صورت حضوری درباره‌ی آن پرسش‌ها گفت‌وگو كنيم. من در فرصت مقرر نتوانستم اين كار را بكنم. بنابراين به او پيشنهاد دادم زمانی را كه می‌خواهد روی پياده كردن صحبت‌ها بگذارد، به خود من بدهد تا پاسخ‌هايش را به شكل كتبی بنويسم و تقديم كنم. اين پاسخ‌هايی است كه من به او پرسش‌های او داده‌ام. آن دانشجوی محترم، به دلايلی كه نمی‌دانم، از گرفتن اين پاسخ‌ها منصرف شد. اكنون كه حدود يك‌ سال از اين ماجرا می‌گذرد، فكر می‌كنم حق داشته باشم، آن را به اين شكل منتشر كنم.

اين مطلب آماده و حروف‌چينی شده، مرا كه اين روزها اوج كارم است، وسوسه كرد تا براي به‌روز كردن وبلاگم و گريز از ملامت دوستان به سراغش بروم. تنها تغييری كه در اين متن داده‌ام، آن است كه به همه‌ی عددهايی كه در جدول صفحه‌ی بعد ملاحظه خواهيدكرد، يكی‌ افزوده‌ام.

در نمايشگاه مطبوعات كودك 3

kahriz — Mon, 07 Jan 2008 23:05:18 GMT

چرا جشنواره‌ی مطبوعات بی‌مشتری است؟

چرا وقتی قرار است جشنواره‌ای برگزار شود كه تنها مطبوعات در آن حضور داشته باشند، همه چیز رنگ می‌بازد؟ آیا تا به حال به پاسخ این پرسش فكر كرده‌اید؟ ظاهراً فرقی هم نمی‌كند كه این جشنواره مربوط به مطبوعات بزرگ‌سال باشد یا كودك و نوجوان.

در اين يادداشت بخشی از دلايل اين اتفاق بررسی شده و سفارش‌هايی شده است كه در واقع می‌تواند به سودآور كردن مطبوعات، رونق کار آن‌ها و جشنواره‌هايي كه براي آن‌ها برگزار مي‌شود، كمك كند. براي خواندن متن كامل اين يادداشت روی عبارت ادامه مطلب كليك كنيد.

در نمايشگاه مطبوعات كودك 2

kahriz — Thu, 03 Jan 2008 22:52:18 GMT

دست كانون درد نكند

برگزاری هشتمين جشنواره‌ی مطبوعات كودك و نوجوان، با همه‌ی اظهار نظرهایی منفی و مثبتی كه درباره‌اش شده و می‌شود، فی نفسه كار بسیار ارزش‌مند و درخور سپاسی است. همین كه كسی به فكر برگزاری مستمر آن هست، خود به خود در خور احترام است. روشن است كه همه دوست داریم كارها بهتر و بهتر شود. خود جشنواره هم به نوعی نقد كارهای مجلات است. از این رو اگر نسبت به زمان برگزاری جشنواره، اطلاع رسانی اندك آن، فضا و كیفیت داوری اعتراض‌هایی صورت می‌گیرد، به معنای رد اصل حركت نیست. هر كاری ممكن است نقایصی داشته باشد و در صورتی كه قرار ما بر رشد باشد، باید بكوشیم با توجه به این نظرها كار را روزبه‌روز اصلاح كنیم و پیش‌ ببریم.

به نوبه‌ی خودم از كانون متشكرم.

در نمايشگاه مطبوعات كودك 1

kahriz — Tue, 01 Jan 2008 22:42:18 GMT

در نمايشگاه مطبوعات كودك 1

در غرفه‌ی رشد‌ها

امروز ظهر به نمایشگاه مطبوعات كودك و نوجوان كانون رفته بودم. قرار است فردا آخرین روز نمایشگاه باشد. رفته بودم تا سر و گوشی آب بدهم ببینم در غرفه‌‌ی مجله‌های رشد چه خبر است. شنیده بودم كه غرفه‌‌ی مجلات رشد دیدنی‌تر از سال‌های گذشته است. هم فضای بزرگ‌تری گرفته و هم برنامه‌های تازه‌ای را تدارك دیده است.

گذشته از آن رول معروف نقاشی كه به بچه‌ها امكان می‌داد یك گروه نسبتاً بزرگ با هم دست به كار شوند و نقاشی بكشند و حالا دیگر انگار یكی از مشخصات غرفه‌ی رشد بود، چند تا رایانه هم گذاشته شده بود كه بچه‌ها در برابر آن‌ها می‌نشستند و به پنج تا پرسش چهارگزینه‌ای تصادفی و در عین حال مرتبط با پایه‌ی تحصیلی خودشان پاسخ می‌دادند. رایانه همان‌جا پاسخ‌ها را تصحیح می‌كرد و در صورتی كه كسی چهار یا پنج پاسخ درست داده بود، برنده اعلام می‌شد و جایزه می‌گرفت. برای نخستین تجربه اشكالاتی داشت؛ اما حتماً قابل اصلاح بود.

كار سومی كه توی غرفه انجام می‌شد برگزاری مسابقه‌‌ی ادبی هنری مركز بررسی آثار مجلات رشد بود. این مركز مسابقه‌هایی را برای گروه‌های پنج‌گانه‌ی كودك و نوجوان خود طراحی كرده بود. قرار است آثار برگزیده در مجله‌ها به چاپ برسد.

فرخنده باد عيدتان

kahriz — Wed, 26 Dec 2007 16:03:18 GMT

چه شگفت اگر شرابی كه ساقی اعظم در پياله‌ی غدير ريخته است، چنين مستی افزاست؟!

شما كه دستتان می‌رسد، در اين شراب گوارا غرق شويد و از لب‌تشنگان دور از دريا نيز ياد كنيد.

فرخنده باد اين مستی جان‌فزا بر شما!

فردوسي كيست، فقط شاعری بزرگ؟

kahriz — Sun, 08 Jul 2007 16:16:18 GMT

فردوسی كيست، فقط شاعری بزرگ؟

هزار و صد سال پيش‌تر، فردوسی در يكي از روزهای سال 329 ق. در توس خراسان زاده شده است؛ شايد در نخستين روز بهمن و يا شايد در چهاردهمين روز از ماه دی؛ و پس از هشتاد سال زندگي پر ثمر، و آفرينش اثري گران‌سنگ مانند شاه‌نامه، در يكي از روزهای سال 411 ه. ق. چشم بر اين جهان فروبسته است.

بر ادامه‌ مطلب، كليك كنيد تا اين نوشته را كامل بخوانيد.