این نه منم

وقتی كه سردبیر محترم رشد آموزش ابتدایی موضوع این شماره از مجلّه را به من گفت، بلافاصله یاد كتاب ارتباط شناسی[1]، نوشته‌ی دكتر مهدی محسنیان راد افتادم كه به زعم من می‌تواند در اصلاح نگرش هر معلمی معجزه كند. بعد یاد یك وبگاه اینترنتی افتادم كه صدها و بلكه هزاران طرح درس در آن آورده شده است و نكات بسیار ارزنده‌ای درباره‌ی آموزش دارد كه دغدغه‌ی هر معلمی است.[2]

 اما كمی كه بیش‌تر با موضوع كلنجار رفتم، با خودم فكر كردم در مسیر دست‌یابی به هر یك از این دو چیز، ممكن است مانعی پیش بیاید. ممكن است كتاب‌خانه‌ها یا كتاب‌فروشی‌های منطقه‌ی مسكونی ما به هر دلیلی این كتاب را نداشته باشند یا در آن دو ساعتی كه ما وقت داریم، برق و تلفن منزل یا مدرسه‌ قطع شده باشد. از این رو، به فكر پیشنهاد معجزه‌گر دیگری افتادم كه دور از جان شما، هیچ چیز، جز مرگ نمی‌تواند بر سر راه آن مانع بیافریند و آن اندیشیدن به تغییر است.

 اندیشیدن امكانی است كه همه‌ی ما از آن برخورداریم. این نعمت خدادادی جزء سرمایه‌های ارزشمند و همراه هر آدمی است و لازم نیست برای استفاده از آن جایی رفت. قطع برق و تلفن هم نمی‌تواند خللی در استفاده از آن پدید آورد. من پیشنهاد می‌كنم نیمی از این دو ساعت را به گذشته و مسیری كه همیشه طی و به آن عادت كرده‌ایم، بیندیشیم و نیمی را به تغییر و اصلاح روش‌هایی كه می‌پنداریم تا كنون نتیجه‌ی لازم را، چنان‌كه باید و شاید، از آن‌ها نگرفته‌ایم. در این دو ساعت، حتی اگر تنها به یك تغییر برسیم، غنیمت است.

خودمان را ملزم كنیم دست كم یك تغییر در روش‌های قدیمی‌مان بدهیم. تغییر حتی اگر از جنس اصلاح نباشد (و چرا نباشد؟)، خالی از لطف نیست. كم‌ترین خاصیت آن ایجاد حس نوشوندگی در ماست و این‌كه احساس كنیم راكد نیستیم، جریان داریم.

ما امام معصوم نیستیم؛ از این رو طبعاً می‌توانیم از خودمان انتظار داشته باشیم كه بتوانیم در مسیر بهتر شدن گامی برداریم. حتی امام معصوم علیه‌السلام هم گاهی بر حسب نیاز مخاطب و اقتضای زمان، تغییراتی در روش‌هایش می‌داد.

می‌دانم كسی كه پس‌اندازی و اندوخته‌ای ندارد، لاجرم نمی‌تواند چیزی بخرد. بدون مطالعه و جست‌وجو رسیدن به یافته‌های نو و راه‌گشا و مفید آسان نیست؛ اما در نبود آن‌ها، همین اندیشیدن خشك و خالی هم می‌تواند نقش لنگه كفشی را بازی كند كه در بیابانش می‌یابیم.