این نه منم

مسير آسان‌تر يا دشوار‌تر؟

اين مطلب مدتی پيش در صدمين شماره‌ی كتاب ماه‌ كودك و نوجوان به چاپ رسيد. منتظر بودم مطلب به چاپ برسد، سپس آن را در وبلاگ بگذارم؛ اما فراموش كردم و اكنون مدت نسبتاً زيادی از انتشار آن می‌گذرد. 

انتشار هر مجله‌ای، مانند كتاب ماه كودك و نوجوان،‌ هم آسان است، هم دشوار.

آسان است اگر هر روز يا چند روز يك بار، ساعتی‌ پشت ميزمان بنشينيم و نگاهی به مطالب رسيده‌ی‌ خوانندگان بيندازيم و با خط زدن يكی دو تا واژه و جابه‌جا كردن يكی دو تا واژه‌ی ديگر، آن‌ها را برای چاپ بفرستيم و دشوار است اگر هر روز با دغدغه‌ی يافتن موضوعات مهم ادبيات كودك و يافتن زاويه‌ی ديد تازه و مناسب‌ برای طرح آن‌ها و سپردن آن‌ها به دست نويسندگان توانمند از خواب برخيزيم و در حالی كه نگران انجامشان هستيم و به راه‌های نو‌تر و بهتر می‌انديشيم، به خواب برويم.

سهل است وقتی كه هر چه را كه از راه می‌رسد و هر حجمی كه دارد و  هر طور كه نوشته است،‌ بی هيچ حساب و كتابی امضا كنيم و بفرستيم تا روند حروف‌چينی و صفحه‌آرايی را از سر بگذراند و سخت است اگر مصر باشيم سهم هر بخش از مجله را، بر اساس برنامه‌ی نشريه و نيازهای متنوع مخاطب، به تناسب ادا كنيم؛ و بكوشيم برای هر موضوعی مناسب‌ترين شيوه و قالب را برگزينيم؛ و ترتيبی دهيم كه حجم آن به فراخور اهميت موضوع و مطلب، حوصله‌ی مخاطب و شكل ارائه‌ی آن كم و زياد شود نه بر پايه‌ی اصل " هر چه پيش آيد، خوش آيد."

 كار بسيار ساده‌ای است كه وضع موجود را  نه بر اساس نياز، كه از سر آرامش‌خواهی، چون يك سنت موروثی، حفظ كنيم و به سری كه درد نمی‌كند دستمال نبنديم و كار دشواری است اگر هر ماه و هر فصل يا دست كم هر سال يك بار به كارنامه‌ای كه از خود باقی گذاشته‌ايم، بنگريم و در كارآمدی و نتيجه‌بخشی آن‌چه كه فراهم آورده‌ايم، از خودمان توضيح بخواهيم و درصورت لزوم دست به تغيير بزنيم.

كار آسان‌تر به همان نسبت كه سهل‌الوصول‌تر است، اهميت و تأثير و فايده‌ی كم‌تر هم دارد. بسيار ساده است اگر بخواهيم هر چه را كه به ذهنمان و دهنمان می‌رسد بی محابا و بی انديشيدن به جوانب كار و تبعات گفته‌ها بر كاغذ بريزيم و برای هر موضوعی يك بيانيه صادر كنيم و با چند تا بايد و چند تا نبايد بينگاريم كه تكليف ادبيات كودك را روشن می‌كنيم و سخت است اگر برای گفتن هر كلمه، دقيقه‌ای انديشيده  باشيم. ‌برای‌كسی كه به دنبال كار آسان است، قبول اين كه نشريه را از ترجمه‌هايی بينباريم كه حتی خود مترجم مفهوم آن‌ها را درنيافته، سخت نيست؛ امْا كافی است كسی اندكی دغدغه‌ی وقت خواننده و ارزش كاغذهايی را كه سياه می‌شود، داشته باشد تا خوردن و خوابيدن راحت بر او حرام شود.

انتشار صدمين شماره از كتاب ماه كودك و نوجوان، بهانه‌ی خوبی است تا برگرديم و به پشت سرمان و چيزی كه از خود باقی گذاشته‌ايم، نگاه كنيم و ببينيم كه انصافاً به آن كار دشوارتر تن داده‌ايم يا از آن تن زده‌ايم و نيز به پيش رو و به مسيری كه طراحی كرده‌ايم چشم بدوزيم و ببينيم كه می‌خواهيم از كدام مسير بگذريم؛ مسير آسان‌تر يا دشوارتر.