پیک دانش‌آموز

در مهر ماه 1343،  وزارت آموزش و پرورش با همکاری نمایندگی انتشارات فرانکلین در ایران، مرکزی برای تهیه‌ی خواندنی‌های نوسوادان تأسیس کرد. از مهم‌ترین فعالیت‌های آن مرکز که پس از مدتی به مرکز انتشارات آموزشی تغییر نام داد، نشر مجموعه‌ی مجلات پیک بود که برای نوآموزان، دانش آموزان، معلمان و والدین تولید می‌شد.

پيك دانش‌آموز نخستين مجله‌ای بود كه از سوی اين دفتر برای كودكان منتشر شد. نخستين شماره‌ی‌ اين مجله در 16 صفحه و به بهای 3 ريال عرضه شد. سردبير نخستين شماره‌‌های پيك دانش‌آموز مرحوم ايرج جهانشاهی‌ بود. نام او  به عنوان سردبير در مجلّه نيامد، اما عملاً نقش يك سردبير را بازی می‌كرد.

سال‌های بعد اسماعيل سعادت و ايران گرگين هر يك مدتی سردبيری اين مجله را بر عهده داشتند. اسماعيل سعادت هم‌اكنون عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی و ايران گرگين سرويراستار فرهنگ‌نامه‌ی كودكان و نوجوان است.

با شدت گرفتن مبارزه‌ی مردم ايران در دی‌ماه 1357 كاركنان دفتر مذكور هم مانند خيل كارمندان ديگر، دست از كار كشيدند و به اين ترتيب درست در چهاردهمين سالگرد نشر پيك دانش‌آموز، انتشار اين مجله با نام پيك متوقف شد.

در مهر ماه نخستين سال تحصيلی پس از انقلاب اسلامی ايران، اين مجله، تقريباً با همان نويسندگان سابق و البته بدون عنوان پيك و با نام دانش‌آموز روانه‌ی مدرسه‌های كشور شد. سردبير اين نشريه، محمود حاج‌ حكيمی (مشهور به محمود حكيمی)بود و اسماعيل سعادت و ايران گرگين يعنی سردبيران سابق اين مجله از نويسندگان فعال آن به شمار می‌آمدند. اين مجله هم‌زمان با آغاز انقلاب فرهنگی در كشور، در دی‌ ماه 1359 شمسی كار خود را بار ديگر متوقف كرد. (برای آشنايی بيش‌تر به ذيل مجله‌ی دانش‌آموز در يادداشت بعد رجوع كنيد.)

در مهر ماه سال 1361، همين مجله، و اين بار با عنوان تازه‌ی رشد بر پيشانی، و چهره‌هايی جوان و نو دوباره آغاز به كار كرد و به حيات خود ادامه داد. سردبيری اين مجله با مصطفی رحمان‌دوست بود كه بعدها به يكی از سرشناس‌ترين چهره‌ها‌ی ادبيات كودك و نوجوان تبديل شد.

^{برای خواندن تازه‌ترين شماره‌ی مجله‌ی رشد  به وب‌گاه مجلات رشد مراجعه كنيد.}

رشد دانش‌آموز

 از آغاز تا كنون

يادی از يك دانشمند

يكی از كتاب‌هايی‌ كه در زمان نوجوانی پيوسته به آن مراجعه می‌كردم و می‌خواندم، "کتاب مهدي موعود" ترجمه‌ی جلد سيزدهم بحارالانوار بود كه انصافاً كاری بود بسيار محققانه از مرحوم علی‌دوانی. اگر اشتباه نكنم، بيش از سيزده يا چهارده سال نداشتم كه با اين كتاب آشنا شدم. آن زمان‌ها تازه مفهوم خريدن كتاب‌‌های قطور غير داستانی را  كشف كرده بودم. در سال‌های انقلاب، مانند خيلی‌های ديگر، به كمك بچه‌های محل، كتاب‌خانه درست كرده بوديم و كتاب می‌خوانديم و امانت می‌داديم، اما اغلب اين كتاب‌ها به فراخور سنمان (11 سالگی) كتاب‌های داستانی ويژه‌ی كودكان و نوجوانان بود و از آن ميان، داستان راستان استاد شهيد مرتضی مطهری و كتاب‌های صمد بهرنگی و قصه‌های پيامبران مرحوم مصطفی زمانی به خوبی يادم می‌آيد. از سال اول راهنمايی، خواندن كتاب‌های جدی‌تر را آغاز كردم؛ امّا اين كتاب‌ها همه كتاب‌هايی بودند كه من در مدرسه جايزه گرفته بودم و می‌دانيد كه در آن‌سال‌ها كتاب‌ و كتاب‌خوانی رونقی داشت و تقريباً كتاب تنها جايزه‌ای بود كه در مدرسه‌ها می‌دادند. خلاصه، تا پيش از آن كتاب‌‌های زيادی را خودم نخريده و نخوانده بودم. از اين رو خيلی به اين كتاب دلبستگی داشتم و ناگزير خيلی بر من تأثير داشت.

در اين اواخر هم به خاطر تحقيق ناتمامی كه درباره‌ی شيخ مفيد می‌كردم، به چندين جلد از كتاب‌های آن مرحوم درباره‌ی زندگی دانشمندان مسلمان مراجعه كردم. انصافاً وقت گذاشته بود و همين وقت‌گذاشتن‌ها بود كه باعث شده بود برخی گره‌های تاريخی را به سرانگشت فطنت و زيركی خود بگشايد. گرچه در مورد آن‌ها هم ان‌قلت‌هايی وجود دارد؛ اما مگر در چه كاري نمی‌توان ان‌قلت كرد؟

بسم‌الله الرحمن الرحيم

   راستش را بخواهيد خيلی وقت است كه دلم می‌خواهد بتوانم، مانند بسياری ديگر، هر از گاهی، چيزكی‌ در مورد مسايل مختلف فرهنگی، اجتماعی و سياسی ايران و گاهی جهان جايی بنويسم. شايد شما هم گاهی با شنيدن يا خواندن خبری قلقلك شده‌‌‌‌‌‌‌ باشيد. در اين صورت احساس مرا خوب درك خواهيد كرد.

چنان‌كه در پيشانی اين صفحه پيداست، وبلاگی هم داشتم؛ ولی خب هر چه با خودم كلنجار رفتم، ديدم شايسته نيست كسانی كه به دنبال شعری يا داستانی، به سراغ وبلاگ من آمده‌اند، وقتشان را با لاطائلات ديگر تلف كنند‌ (گر چه ممكن است در نهايت خوانندگان وبلاگ مذكور با چنين پنداری آن را ترك ‌كنند) از اين رو به فكر افتادم جای ديگری را به اين خزعبلات اختصاص دهم. وبلاگی‌ كه افتخار داده‌ايد و به آن سرك كشيده‌ايد، از ميان خاكستر انديشه‌هايی سر بر كشيده‌است كه همه تا به اين ساعت، در آتش اين ناكامی سوخته بودند.

به هر حال كسی كه اين‌جا می‌بينيد، من نيستم؛ يا تصور می‌كنم كه شباهت زيادی بين او و من نيست؛ امّا چنان‌كه آدمی، گاهی در دام ابليس درمی‌ماند و زمامش را به دست او می‌سپارد و ناباورانه بی‌هيچ دست و پا زدنی در پی او به راه می‌افتد و از هر چه انسانيت تهی می‌شود، من هم ناگزير به خواسته‌ی آن شخص ديگر تن در دادم.

بار ديگر، محض محكم كاری، خاطر نشان می‌كنم، حرف‌هايی‌ كه در اين وبلاگ می‌زنم اصالتاً متعلق به من واقعی نيستند و در بهترين حالت از آنِ شخصی هستند كه من نيستم و من آن‌ها را به جز تفنن نمی‌شمارم.